Tattoo geschiedenis

 

Snel keuze menu:

 

 


 

Het gebruik van het tatoeëren is zo oud als het bestaan van de mensheid. De EGYPTENAREN tatoeëerden reeds 4000 jaar voor Chr. Op vele mummies werden tatoeages gevonden, zoals ook op een mummie van een Egyptische prinses, welke uitvoerig bleek te zijn getatoeëerd en leefde 2000 jaar voor Chr.

Volgens berichten van Herodotus (450 jaar voor Chr.), Strabo en Plinius was tatoeëren gebruikelijk in Thracië, Dacië, Sarmatië en Agathyrsië. Bij de oude Assyriërs wordt het tatoeëren dikwijls vermeld.(gelaatstatoeages) In de Bijbel wordt het aan joden verboden. Bij Christenen was het lange tijd gewoonte, godsdienstige symbolen op het lichaam aan te brengen.

 

Het tatoeëren bij natuurvolken werd ontdekt door ontdekkingsreizigers, die Oost en West gingen verkennen. Een beroemde ontdekkingsreiziger en schrijver, Captain Cook beschreef zijn bevindingen, o.a. na zijn bezoek aan Tahiti, dat werd ontdekt in 1769. Men beschouwde aanvankelijk deze bevolking als de bron van het tatoeëren, dat 'ta-tau"werd genoemd en zo ontstond de naam tatoeëren. Na steeds meer reizen naar vreemde streken kwam men in contact met steeds andere volken, die steeds weer andere motieven gebruikten op steeds andere plaatsen en om steeds andere redenen. In Nieuw Zeeland leefden de MAORI'S.Hun voornamelijk gelaatstatoeages, die bij zowel de mannen als vrouwen werden aangebracht met fraaie ingesneden cirkelvormige patronen, dienden voor het doorgeven van de tradities van de stam, alsmede voor toegang van de ziel in het dodenrijk. Een niet getatoeëerde overledene vond nimmer rust in het dodenrijk.

 

In Borneo leefden de DAJAKS. Het waren koppensnellers, die op hun lichaam zowel de stamtekens aan brachten als tatoeëringen wegens moed en het aantal gesnelde koppen. De sierlijke patronen werden eerst door middel van een stempel aangebracht en dan door middel van een kamvormig instrument in de huid gehamerd.

 

In JAPAN werden met de hand (een bamboe stokje voorzien van een bundeltje naalden) fraaie voorstellingen over het gehele lichaam ingestoken. Deze voorstellingen werden eerst dan aangebracht nadat de juiste goden en het karakter van de te tatoeëren persoon waren uitgezocht. Deze bodysuites werden in hoofdzaak aangebracht bij de Yakusa (Japanse Maffia) en bij Geisha's. In Japan is het tatoeëren officieel verboden, doch het beroep wordt o.a. in Tokyo actief uitgeoefend. Japanners hebben echter een afkeer van tatoeëringen, hoewel elke bodysuit een kleurenrijk kunststuk is. Tegenwoordig gebruiken de Japanse tatoeëerders ook tattoo machines. Het tatoeëren aldaar dateert vanaf het Edo-tijdperk (1600-1868).

 

In INDIA (Laos, Annam, Cambodja, Birma) is het tatoeëren reeds eeuwen in gebruik o.a. als kaste teken. Verder vindt men het in THAILAND, waar nog heden gehele bovenlichamen met vele krulletjes worden versierd, in NIEUW GUINEA bij de PAPOEA'S,in de binnenlanden van AFRIKA bij vele volksstammen, in MEXICO, in NOORD ­en ZUID AMERIKA bij vele INDIANENSTAMMEN, bij de KALINGERSTAM op LUZON (Philippijnen), op de CANARISCHE EILANDEN, MAROKKO + TUNESIE als gelaatstatoeëringen bij vrouwen en bij Berberstammen.

 

Bij de AINUS op het N-Japanse eiland HOKKAIDO werden bij de meisjes de bovenlippen als een brede snor met omhooglopende punten getatoeëerd. Ook de onderarmen werden volledig bewerkt.

 

In SOEDAN tatoeëerden de NUBA'S zich, in KENIA de NONGOS, in de KONGO werden de kinderen heel jong getatoeëerd zodat ze niet voorgoed bij andere stammen in de bossen konden terechtkomen. Verder was tatoeëren gebruikelijk in POLYNESIË, MICRONESIË, op de MARQUESAS-EILANDEN in de Stille Zuidzee (door Captain Cook ontdekt in de 2e helft van de 18e eeuw) waar het gewoonte was bij de vrouwen mooie kunstzinnige tatoeages aan te brengen op handen, voeten en gelaat. De mannen waren over hun gehele lichaam versierd.

 

Op TIGRE in ETHIOPIË waren de vrouwen van top tot teen getatoeëerd terwijl de mannen slechts een kleine versiering op de bovenarm hadden. Op de CORAAL en COCOSNOOT-EILANDEN worden vanaf de puberteit steeds meer tatoeëringen aangebracht; bij mannen deels, bij vrouwen geheel. Op de MENTAWEI-EILANDEN bij Sumatra leven de SAKOEDDEI, die zich versieren met lijnen en spiralen. Na 1890 werd het zich laten tatoeëren gewoonte bij zeelieden uit USA, Engeland en Frankrijk.

 

In 1947 werd in Siberië door Russische archeologen een graftombe ontdekt van rijke steppen ruiters. De lijken waren door de intense vrieskoude geconserveerd.

Ze hadden zo eeuwenlang onder het ijs gelegen. Één van de lijken was van een groot gespierd stamhoofd en zijn gehele lichaam was uitvoerig getatoeëerd.

 

Terug naar boven

 

De tatoeërmachine werd ruim 100 jaar geleden (28-12-1891) uitgevonden door de Ier RILEY en 10 jaar later door hem verbeterd. Hij noemde zijn uitvinding "TATTAUGRAPH". De machine bestond uit een roterende elektro­motor en na de verbetering uit een vibrerende en dat is nu de standaard­machine voor bijna alle tatoeëerders. Riley vestigde zich in New York en rond 1897 brak daar een tattoo-hysterie los. Als kleurstoffen gebruikte hij gemalen baksteen, lampezwart, buskruit, kaneel en 0.-I. inkt. Voorheen werd getatoeëerd met stokjes, voorzien van bundeltjes naalden, zoals o.a.in Japan.

 

Nieuw Zeeland gaf afgelopen jaren 2 maal een serie Postzegels uit, gewijd aan de Maori's, de oorspronkelijke bewoners, met afbeeldingen van hun gelaattatoeëringen.

 

Een zeer bekende en beroemde tatoeëerder in Londen was George Burchett, (1872-1953). Hij versierde vele koningen en andere adellijke personen.

 

Omstreeks 1920 ging men in Amerika van het standpunt uit "dat het op zichzelf niet bepaald immoreel moest worden geacht een afbeelding op de huid te dragen maar dat dit wel zou kunnen wijzen op de losse zeden van de drager zelf en dat diens invloed op zijn kameraden wel eens minder positief kon zijn. De Amerikaanse Marine heeft mannen nodig van onbe­sproken gedrag". In de Canadese staat Alberta was het omstreeks 1970 nog steeds straf­baar een getatoeëerd naakt met zich mee te dragen. In 1974 stond er nog een straf op van 35 dollar en de verplichting om het kwaad te herstellen. Prostituees maakten ook veelvuldig gebruik van tatoeages. In 1847 waren in Kopenhagen meer dan een kwart van alle geregistreerde Kopenhaagse dames van fraaie tatoeages voorzien.

 

Men kan tatoeages niet zonder meer in een seksuele sfeer plaatsen. Het is meer een vorm van exhibitionisme. Rond 1820 lieten steeds meer adellijke dames in Europa zich van een tattoo voorzien, waarvan zelfs hun goede vrienden en bekenden geen flauw vermoeden hadden. Door de vele ontdekkingsreizen en handelsvaarten lieten steeds meer zeelieden zich tatoeëren in landen waar het tatoeëren gebruikelijk was. Omstreeks 1920 verminderde de animo, doch tijdens W. O.-II won de tatoeage opnieuw terrein.

 

Rond de 16e eeuw kwamen vele Kruisridders na hun pelgrimstocht naar het verre Oosten,terug met een tatoeëring, bestaande uit christelijke symbolen.

 

Terug naar boven

 

De koninklijke belangstelling voor tatoeëren veroorzaakte een tatoeage rage. In het Januari nummer van 1880 schreef de New York Time's dat minstens 7,5% van de deftige Londense dames getatoeëerd was. Circa10 Jaar later sloeg de tattoo-mode ook toe in de New Yorkse Society. Ondanks de negatieve reacties daaromtrent schrijft de New York World in het Augustus nummer van 1897 dat inmiddels 75% van de New Yorkse dames getatoeëerd was. Één van deze dames was Lady Randolph Churchill, de Amerikaanse moeder van Winston Churchill, Ze had een slang op de linker­pols getatoeëerd.Haar neef en nicht, de hertog en hertogin van Marlborough, waren ook getatoeëerd. Deze trend duurde tot ver na de eerste wereldoorlog. Zo werd in 1925 in Luxor de mummie ontdekt van een Egyptische prinses met tatoeages op schouders, hals en boezem.Prompt ontstond bij de Society vraag naar tatoeages op deze plekken.

 

Terug naar boven

Hieronder volgt een opsomming van bekende vorsten en vooraanstaanden die zich lieten tatoeëren:

  • Koning George van Engeland, destijds nog Prins George hertog van York,
  • Keizer Wilhelm II en zijn broer Prins,
  • Koning George van Engeland, destijds nog Prins George hertog van York,
  • Keizer Wilhelm II en zijn broer Prins Heinrich von Preussen,
  • Koning Alfonso XIII van Spanje,
  • Troonpretendent Juan de Bourbon van Spanje,
  • Prinses Anne de Bourbon Parma, vroegere echtgenote van Koning Michael van Roemenië,
  • Koningin Olga van Griekenland,
  • Koning Paul van Griekenland,
  • Tsaar Nicolas II van Rusland + diverse Russische Groothertogen,
  • Prins Georg van Griekenland,
  • Koning Oscar van Zweden (neef van Koningin Victoria),
  • Eduard VIII, oom van Koningin Elisabeth,
  • Prins en Prinses Waldemar van Denemarken,
  • Koning Karl XIV van Zweden (1818-1844),
  • Koning Edward VII ban Engeland (toen hij nog Prins van Wales was),
  • Kroonprins Rudolf von Habsburg,
  • Hertog van Saksen Coburg (werd getattoeëerd in 1862 met het dubbele kruis van  Jeruzalem toen hij een bezoek aan Jeruzalem bracht.
  • Koning Haakon VIII van Noorwegen,
  • Koning Frederik IX van Denemarken (overleden 1922),
  • Prins Bernhard der Nederlanden,
  • Prins Albert (hertog van Clarence) en zijn broer lieten op 27-10-1881 beiden in Japan een draak aanbrengen,
  • Abbas II van Egypte,
  • Kamal Atatürk,
  • Rooseveld,
  • Stalin,
  • J.F.Kennedy,
  • Montgomery,
  • Churchill en zijn moeder Lady Randolf Churchill,
  • Senator Barry Goldwater,
  • Verder: Cher, Madonna, Julia Robberts, Rob de Nijs, Herman Brood, Barry Hay, Benny Jolink, George Kooymans (Earring), de Red Hot Chili Peppers, de Stray Cats, Sean Connery, Rutger Hauer, Patty Brard, Marina de Graaf, Janis Joplin, Ringo Star, Keith Richards, Charles Trenet.


In de film Irezumi wordt een vrouw getatoeëerd terwijl er sex met haar bedreven wordt. Dat is natuurlijk pure onzin. Het is vergelijkbaar met het maken van een tekening op een trillende ondergrond. De klant moet nu eenmaal zeer stil liggen en ontspannen.. Zo'n film geeft een fout beeld omtrent tatoeëren.

Terug naar boven

In 1989 schreven alle kranten dat tatoeages bij jongeren uit de mode waren. Nu, in 1993, is het weer grote trend. Er is momenteel meer vraag naar "zwart-wit" tatoeages, dat wil zeggen geen kleuren doch vele nuances van donker naar licht. Verder is er veel vraag naar Keltisch werk; kunstig gevlochten lijnen uitgevoerd in zwart en witte contrasten en verder tribal-tattoos, afkomstig van Dajak- en Indianen motieven.

In de mode-industrie wordt op de wildste manieren gebruik gemaakt van tattoo-motieven.

Plaatsen voor een tatoeëring die hoog scoren zijn bij mannen bovenarmen, borst en rug, hoe meer en hoe groter, hoe beter. Bij vrouwen zijn het borsten, schouders, heup, bil en lies, altijd fijn en elegant.

De opkomst en resistentie van virussen hebben een groep tatoeëerders aan het denken gezet. Om te voorkomen dat er ongelukken, besmettingen en infectie's zouden kunnen optreden, werd de Nederlandse Bond van Tatoeëerders opgericht. In samenwerking met de Amsterdamse GG&GD werden strenge eisen opgesteld betreffende werkwijze waaraan de tatoeëerder moest voldoen en inrichting van zijn studio waarvoor hij had zorg te dragen. De studio's van de Bondsleden werden zonder aankondiging    gecontroleerd en bij goedkeuring ontvingen zij een certificaat dat jaarlijks wordt vernieuwd. Zo wil de Bond het vak van de tatoeëerders beschermen. Helaas blijven er knoeiers en beunhazen bestaan, omdat het beroep niet aan vestigingseisen is gebonden.

Terug naar boven

Er bestaan diverse tatoeage-methoden:

    • 1.  Insnijden of inprikken van de huid met in kleurstof gedoopte instrumenten.
    • 2.  Met een naald draden door de huid trekken, die in kleurstof zijn gedoopt. Zo ontstaan streepjes. De Eskimo's werken op deze manier.
    • 3.  De bewoners van eilanden in de Stille Zuidzee alsmede Samoa gebruiken een soort kammen met scherpe punten, waarop met een stokje wordt geslagen.
    • 4.  Japanners werken met ivoren- of bamboe-staafjes met een bundeltje naalden aan de punt.
    • 5.  Litteken- of relieftatoeage. Bij volken met een donkere huid worden insnijdingen gemaakt in bepaalde patronen of banen. Ze worden daarna ingewreven met stoffen die ontstekingen veroorzaken, de genezing vertragen, de sneden open houden zodat er littekens ontstaan die een relief veroorzaken. (Afrika, Amerika, Australië)
    • 6.  Tegenwoordig wordt er bijna overal gebruik gemaakt van tatoeëermachines

Ze bestaan in 2 soorten, n.l. met een motortje aangedreven (Rotarysysteem) of met een trilsysteem via spoelen (kleppersysteem).

Terug naar boven

Er zijn zeer veel beweegredenen om tot tatoeëren over te gaan, zowel bij natuurvolken als in geciviliseerde streken. Hieronder volgt een reeks:

  • Aanduiding kasten en standen.
  • Onderscheiding vrijen en onvrijen in de stam.
  • Bij koppensnellers na het snellen van koppen en oorlogsdaden.
  • Bewijzen van dapperheid,
  • afgelegde proeven, initiatie.
  • Bescherming tegen ziekten of genezing daarvan bewerkstelligen.
  • Teken van ongenade,
  • merken van misdadigers.
  • Teken van getrouwd of ongetrouwd zijn of huwbaarheid bij vrouwen.
  • Indentificatie bij zoekraken na stammenoorlogen.
  • De vijand angst aanjagen op het slagveld.
  • Tovermiddel om niet gewond te raken.
  • Het verkrijgen van geluk.
  • Teken van lidmaatschap van geheime organisatie.
  • Religieuze symbolen, o.a. kruisridders na kruistochten.
  • Teken van rouw.
  • Gebruik bij puberteits- en inwijdingsriten.
  • Aangeven rijkdom en hoge sociale status. (Indertijd was het gebruik beperkt tot hogere klassen, koningen, opperhoofden, farao's)
  • Teken van de dierenriem waaronder men is geboren.
  • Lichaamsversiering zonder meer.
  • Liefdes-symbolen, verbintenis relatie's.
  • Aangeven belangrijke medische gegevens (bloedgroep).
  • In gevangenissen werd getatoeëerd als tijdverdrijf. Men verbrandde de caoutchouc van de schoenen, mengde de as aan met urine en prikte met bundeltjes naalden grove figuren.
  • Groeps-aanduiding (gangs, motorgroepen, Hell's Angels) Rockgroepen.
  • Begin 1920 als kermis-attractie.
  • Om het naakte lichaam tijdens de jacht te camoufleren.
  • Kunst-uiting.
  • Gevoelens van Nationalisme, Legeronderdelen-emblemen.
  • Dwangtattoos. (Ierland)
  • Bedekking operatie-littekens.
  • Medische tattoos, correctie's na operatie, esthetische doeleinden.
  • Sado-masochistische neigingen of redenen die met sex te maken hebben.
  • Meester/slaaf - tattoos.
  • Herinnering aan dierbare overledenen.
  • Zelfbescherming (crucifix, Maria-afbeeldingen en andere christelijke afbeeldingen).
  • Familiewapen op lichaam dragen.
  • In gebruik bij Skinheads, Punkers, Macho's.
  • In Rusland hebben de tattoos bij gevangenen speciale betekenissen.
  • In Nieuw Guinea krijgen misdadigers sinds 1991 een tattoo op voorhoofd.
  • Anders zijn dan anderen.
  • Zich afzetten tegen de maatschappij.

Terug naar boven

Het taboe, dat lange tijd omtrent tatoeëring bestond, is doorbroken. In alle rangen en standen wordt het thans toegepast. Zij die zo gauw klaar staan om een ander te veroordelen en een etiket op te plakken moeten zich maar laten nakijken.

Tot slot de vraag : " WAAROM LAAT MEN ZICH TATOEËREN ? "
Antwoord :  "W A A R O M   N I E T  ? "

Gegevens uit het tattoo-archief van
Theo Hartkamp November 1993

Naschrift:  In deze "brainwave" over het ontstaan en de geschiedenis van het tatoeëren is geen rekening gehouden met een chronologische volgorde. Tevens is over de Maori's en Dajaks in de verleden tijd gesproken, hetgeen niet wil zeggen dat deze volken zijn uitgestorven, doch dat het tatoeëren minder vaak wordt beoefend tengevolge van politieke onderdrukking.

Copyright 2005 Th.J.G. Hartkamp

Terug naar boven